Tellen, rekenen, de datum, het uur en de seizoenen in het Frans
In het Frans tel je niet altijd op dezelfde manier als in het Nederlands. De getallen tot en met 69 zijn vrij eenvoudig, maar bij 70, 80 en 90 gebruikt het Frans een rekenkundige logica die voor Nederlandstaligen even wennen is.
| Cijfer | Frans | Nederlands |
|---|---|---|
| 0 | zéro | nul |
| 1 | un / une | een |
| 2 | deux | twee |
| 3 | trois | drie |
| 4 | quatre | vier |
| 5 | cinq | vijf |
| 6 | six | zes |
| 7 | sept | zeven |
| 8 | huit | acht |
| 9 | neuf | negen |
| 10 | dix | tien |
| 11 | onze | elf |
| 12 | douze | twaalf |
| 13 | treize | dertien |
| 14 | quatorze | veertien |
| 15 | quinze | vijftien |
| 16 | seize | zestien |
| 17 | dix-sept | zeventien |
| 18 | dix-huit | achttien |
| 19 | dix-neuf | negentien |
| 20 | vingt | twintig |
| Cijfer | Frans | Patroon |
|---|---|---|
| 21 | vingt et un | vingt + et + un |
| 22 | vingt-deux | vingt + koppelteken + getal |
| 23 | vingt-trois | — |
| 30 | trente | dertig |
| 31 | trente et un | trente + et + un |
| 40 | quarante | veertig |
| 50 | cinquante | vijftig |
| 60 | soixante | zestig |
| 61 | soixante et un | soixante + et + un |
| 70 | soixante-dix | letterlijk: zestig-tien |
| 71 | soixante et onze | zestig en elf |
| 72 | soixante-douze | zestig-twaalf |
| 79 | soixante-dix-neuf | zestig-negentien |
| 80 | quatre-vingts | letterlijk: vier-twintig |
| 81 | quatre-vingt-un | vier-twintig-een (geen -s!) |
| 82 | quatre-vingt-deux | — |
| 90 | quatre-vingt-dix | vier-twintig-tien |
| 91 | quatre-vingt-onze | vier-twintig-elf |
| 99 | quatre-vingt-dix-neuf | — |
| 100 | cent | honderd |
| 1000 | mille | duizend |
Let op: quatre-vingts (80) krijgt een -s, maar als er nog een getal volgt valt die -s weg: quatre-vingt-un, quatre-vingt-dix.
In België en Zwitserland gebruiken Franstaligen vaak eenvoudigere vormen die logischer zijn dan het Franse origineel:
| Cijfer | Frans (Frankrijk) | Belgisch/Zwitsers Frans |
|---|---|---|
| 70 | soixante-dix | septante |
| 80 | quatre-vingts | huitante (Zwitsers) / quatre-vingts (Be) |
| 90 | quatre-vingt-dix | nonante |
Als je in België woont, zul je zowel de Franse als de Belgische varianten tegenkomen. In de klas en op examens gebruik je de standaard Franse vormen, maar het is nuttig te weten dat septante en nonante in Brussel en Wallonië heel gewoon zijn in het dagelijks leven.
Rangtelwoorden gebruik je om de volgorde aan te geven: de eerste, de tweede, de derde… In het Frans volgen ze een eenvoudig patroon.
| Grondgetal | Rangtelwoord (m.) | Rangtelwoord (v.) | Nederlands |
|---|---|---|---|
| un / une | premier | première | eerste (onregelmatig!) |
| deux | deuxième | deuxième | tweede |
| trois | troisième | troisième | derde |
| quatre | quatrième | quatrième | vierde (e weggelaten) |
| cinq | cinquième | cinquième | vijfde |
| six | sixième | sixième | zesde |
| sept | septième | septième | zevende |
| huit | huitième | huitième | achtste |
| neuf | neuvième | neuvième | negende (f → v) |
| dix | dixième | dixième | tiende |
| vingt | vingtième | vingtième | twintigste |
Let op twee bijzonderheden:
De dagen van de week zijn een essentieel onderdeel van het dagelijks Frans. Ze worden altijd met een kleine letter geschreven en de week begint maandag.
| # | Dag (Frans) | Nederlands |
|---|---|---|
| 1 | lundi | maandag |
| 2 | mardi | dinsdag |
| 3 | mercredi | woensdag |
| 4 | jeudi | donderdag |
| 5 | vendredi | vrijdag |
| 6 | samedi | zaterdag |
| 7 | dimanche | zondag |
In het Frans schrijf je de dagen met een kleine letter: lundi, niet Lundi. De kalenderweek begint op maandag, niet op zondag zoals in de VS.
Let op: le samedi betekent “elke zaterdag”, terwijl samedi (zonder lidwoord) “aanstaande zaterdag” betekent.
Net als de dagen worden de maanden en seizoenen in het Frans met een kleine letter geschreven.
Schrijf maanden altijd met een kleine letter in het Frans: en janvier, en août.
| Seizoen (Frans) | Nederlands | Maanden |
|---|---|---|
| le printemps | de lente | mars, avril, mai |
| l’été | de zomer | juin, juillet, août |
| l’automne | de herfst | septembre, octobre, novembre |
| l’hiver | de winter | décembre, janvier, février |
Voorzetsel met seizoenen: au printemps, en été, en automne, en hiver. Let op het verschil: au voor printemps (mannelijk, begint met medeklinker), en voor de andere drie.
De datum zeggen en schrijven in het Frans vraagt een specifiek patroon. In tegenstelling tot het Engels gebruik je altijd een hoofdtelwoord (twee, drie, …), behalve voor de eerste van de maand.
Voorbeelden:
| Datum | Frans | Uitleg |
|---|---|---|
| 1 januari | le premier janvier | Uitzondering: premier (1re) |
| 2 februari | le deux février | Gewoon hoofdtelwoord |
| 14 juli | le quatorze juillet | Nationale feestdag Frankrijk |
| 21 juli | le vingt et un juillet | Nationale feestdag België |
| 11 november | le onze novembre | |
| 25 december | le vingt-cinq décembre | Kerstmis |
Bijzondere gevallen:
De beste manier om datums te leren is ze te koppelen aan betekenisvolle momenten. Hieronder zie je de officiële Belgische feestdagen — ideaal om de maanden en datumstructuren mee in te oefenen.
| Datum | Frans | Nederlands |
|---|---|---|
| 1 januari | le premier janvier — le Jour de l’An | Nieuwjaar |
| 1 mei | le premier mai — la Fête du Travail | Dag van de Arbeid |
| 21 juli | le vingt et un juillet — la Fête nationale belge | Belgische Nationale Feestdag |
| 15 augustus | le quinze août — l’Assomption | Maria-Hemelvaart |
| 1 november | le premier novembre — la Toussaint | Allerheiligen |
| 11 november | le onze novembre — l’Armistice | Wapenstilstand |
| 25 december | le vingt-cinq décembre — Noël | Kerstmis |
Pâques (Pasen) en Ascension (Hemelvaartsdag) zijn variabele feestdagen en hebben geen vaste datum.
Het uur aangeven is een van de meest praktische vaardigheden in het Frans. Er zijn twee systemen: het informele (12-uursklok met kwartieren en halven) en het formele (24-uursklok, voor treinen, vluchten en officiële tijden).
| Tijd | Informeel (12u) | Formeel (24u) |
|---|---|---|
| 12:00 | Il est midi. | Il est douze heures. |
| 00:00 | Il est minuit. | Il est zéro heure. |
| 1:00 | Il est une heure. | Il est treize heures. (13u) |
| 3:15 | Il est trois heures et quart. | Il est trois heures quinze. |
| 3:30 | Il est trois heures et demie. | Il est trois heures trente. |
| 3:45 | Il est quatre heures moins le quart. | Il est trois heures quarante-cinq. |
| 3:50 | Il est quatre heures moins dix. | Il est trois heures cinquante. |
| 17:20 | Il est cinq heures vingt. (du soir) | Il est dix-sept heures vingt. |
Belangrijke woorden:
Vragen naar het uur:
Merk op: Il est deux heures et demie (informeel) = Il est deux heures trente (formeel). Beide zijn correct.
In allerlei situaties — op school, bij de dokter, bij een inschrijving — wordt je gevraagd naar je persoonlijke gegevens. Je geboortedatum is daarin onmisbaar.
De : secretariat@sportclub-bruxelles.be
À : thomas.dupont@gmail.com
Objet : Confirmation d’inscription
Bonjour Thomas,
Merci pour ton inscription au club de natation de Bruxelles. Voici un récapitulatif de tes informations :
Nom : Dupont
Prénom : Thomas
Date de naissance : le seize mars deux mille douze
Adresse : rue des Écoliers 14, 1000 Bruxelles
Numéro de téléphone : 0478 12 34 56
Première séance : le samedi 7 septembre, à neuf heures et demie
Si tu as des questions, contacte-nous avant le vendredi cinq septembre à dix-sept heures.
Bonne journée !
L’équipe du club
Begripsvragen
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Quelle est ta date de naissance ? | Je suis né(e) le [datum]. |
| Tu es né(e) quand ? | Je suis né(e) le quinze avril. |
| Quel âge as-tu ? | J’ai treize ans. |
| En quelle année es-tu né(e) ? | Je suis né(e) en deux mille douze. |
Feestdagen zijn een prachtige manier om de cultuur achter een taal te leren kennen. Ze verbinden datums en maanden met betekenis en geschiedenis.
| Datum | Naam in het Frans | Land / Uitleg |
|---|---|---|
| 1 jan. | le Jour de l’An / le Nouvel An | België & Frankrijk — Nieuwjaar |
| variabel | Pâques | België & Frankrijk — Pasen (in het voorjaar) |
| 1 mei | la Fête du Travail | België & Frankrijk — Dag van de Arbeid |
| 8 mei | la Victoire 1945 | Frankrijk — einde WOII in Europa |
| 14 juli | la Fête nationale française | Frankrijk — herdenking Bastille 1789 |
| 21 juli | la Fête nationale belge | België — onafhankelijkheid 1831 |
| 15 aug. | l’Assomption | België & Frankrijk — Maria-Hemelvaart |
| 1 nov. | la Toussaint | België & Frankrijk — Allerheiligen |
| 11 nov. | l’Armistice | België — Wapenstilstand 1918 |
| 11 nov. | le Jour de l’Armistice | Frankrijk (ook: le 11 Novembre) |
| 25 dec. | Noël | België & Frankrijk — Kerstmis |
Culturele noot: De Fête nationale française op 14 juli herdenkt de bestorming van de Bastille in 1789. De Fête nationale belge op 21 juli herdenkt de eedaflegging van koning Leopold I in 1831. Beide worden gevierd met vuurwerk en militaire parades.
Oefening 1
Schrijf de getallen voluit
Schrijf de volgende getallen volledig uit in het Frans. Let op de spelling.
Tip: onthoud het patroon voor 70–99 — het Frans rekent door vanuit 60 en 80.
Oefening 2
Datums invullen
Schrijf de volgende Belgische feestdagen volledig uit in het Frans (inclusief het lidwoord le).
Welke Franse nationale feestdag valt in juli? Schrijf de datum en de naam.
Tip: denk aan het patroon le + getal + maand. Vergeet premier niet voor de eerste van de maand!
Oefening 3
Hoe laat is het?
Schrijf de volgende tijden in het informele Frans (met et quart, et demie, moins le quart…).
Schrijf nu dezelfde tijden in het formele 24-uurssysteem.
Tip: in het formele systeem gebruik je nooit et demie of moins — alleen de getallen.
Oefening 4
Kalendergesprek
Werk samen met een klasgenoot. Stel beurtelings de volgende vragen en beantwoord ze in het Frans.
Tip: gebruik Je suis né(e) le… voor je geboortedatum. Denk aan de -e voor meisjes: née.
Oefening 5
Seizoenen koppelen
Koppel de maanden aan het juiste seizoen. Schrijf voor elke maand het seizoen in het Frans.
Vul in met het juiste voorzetsel (au of en):
Tip: alleen printemps krijgt au; de andere drie seizoenen krijgen en.
Oefening 6
Begripsvragen bij de e-mail
Lees de bevestigingsmail in sectie 7 opnieuw. Beantwoord de vragen in volledige Franse zinnen.
Tip: gebruik Je suis né(e) le… en J’habite… voor je eigen gegevens.